Понедельник, Июнь 17

Публикации

Кĕркуннене халалласа

Кĕркуннене халалласа

Çутçанталăк илемне кашнийĕ хăйне майлă курать: пĕриншĕн вăл — çуллахи лăпкă та уяр вăхăтра кăн-кăвак тÿпере пĕр пĕлĕт татти те курăнман кун, теприншĕн — хĕллехи йывăçсем çине шурă юр сапса чуна ăшăтни, виççĕмĕшĕшĕн — тин çеç шăтса тухнă ешĕл курăк. Кĕркунне вара хăйне май, ай, ытла та илĕртÿллĕ. Кăçал вăл, вăрăма кайнă май, пурсăмăра та ăшă, типĕ çанталăкĕпе савăнтарчĕ. Çĕнĕ Мăрат вăтам шкулĕнче вĕренекенсем те кĕрхи куна чăтăмсăррăн кĕтеççĕ, мĕншĕн тесен шкулсенче шăпах çак тапхăрта тĕрлĕрен уявсем ирттереççĕ. Ачасем çакăн евĕр праçниксемшĕн каçсах каяççĕ. Нумаях пулмасть шкул ачисем кĕркунне çитнине анлăн уявларĕç. Малтанах акт залне садике çÿрекен ачасем пухăнчĕç, хыççăнах — кĕçĕн классенче пĕлÿ пухакансем. Уяв вăхăтĕнче шăпăрлансем Айболит тухтăрпа тĕл пулчĕç. Тунсăхлаканскере хавасла
Ултавçăсене ан ĕненĕр

Ултавçăсене ан ĕненĕр

Ют çынсемпе калаçнă чухне асăрхануллă пулмаллине, пурлăха ултавçăсенчен сыхламаллине каласах тăратпăр, апла пулин те ултав-çăсен серепине лекнĕ тĕслĕхсем час-часах тĕл пулаççĕ. Акă, сăмахран, Н. гражданка пирĕн районти пĕр ялта ют пурлăха хапсăнса Е. гражданкăпа паллашнă, ăна ун çинче пăсташ пуррине, хăй ăна сирме пултарнине ĕнентернĕ. Çакна тума Е.-н ылтăн вăчăрипе хĕресне илнĕ, пăсташа килне кайса сирессине палăртса ылтăн япаласене пĕрле илсе кайнă. Çакăн хыççăн Н. тарса çухалнă. Çапла майпа Е. 14380 тенкĕлĕх тăкак курнă. Н. РФ Уголовлă Кодексĕн 159 статйин 2 пайне кĕрекен преступление тунă — çынна улталаса тата шанăçа кĕрсе унăн пурлăхне вăрланă. Халĕ Н.-ăн суд умĕнче хăй тунă ĕçшĕн явап тытма тивет. Аса илтеретпĕр: енчен те сирĕн ялта юмăç пăхакансем, ыйткаласа çÿрекенсем, йÿнĕ хакп
Еткерлĕхе йышăнас килмесен

Еткерлĕхе йышăнас килмесен

Калăр-ха тархасшăн, мана кирлĕ мар еткерлĕхе йышăнас мар тесен çакна юридици енчен мĕнле майпа тĕрĕс тумалла; Тата еткерлĕхе йышăнмасан юрать-и? ЧР Адвокатсен палатинчен хуравлаççĕ: — Эсир еткерлĕхе илме килĕшменнине хăвăр пырса, почта е представитель урлă палăртма пултаратăр. Пĕрремĕш тĕслĕхре сирĕн паспортпа еткерлĕх ĕçне уçнă нотариус патне пырса ятарлă заявлени çырмалла. Енчен те эсир аякра пурăнатăр пулсан, ăна почта урлă яма пулать. Кун пек чухне заявлени çинчи алă пуснине нотариусăн çирĕплетмелле. Представитель урлă тума доверенность çырмалла. Еткерлĕхе çул çитмен çынна панă пулсан, ăна йышăнас мар тесен опека тата попечительлĕх органĕсенчен ирĕк илмелле. Енчен те еткерлĕхе хăварнă çыннăн пĕрле куçакан парăмĕсем пур пулсан, опека органĕсем тÿрех çакăн пек ирĕке çырса параççĕ. Пĕ
Инвалидсем те компенсаци илееççĕ

Инвалидсем те компенсаци илееççĕ

Чăваш Енре коммуналлă хытă каяшсене тирпейлемелли çĕнĕ йĕрке ĕçлеме пуçлани çинчен пĕлетпĕр ĕнтĕ. Регионаллă оператор валли пĕрлĕхлĕ тариф çирĕплетнĕ. Коммуналлă хытă каяшсене турттарса тухнăшăн тÿлессин йĕрки те улшăннă. Халĕ çак пулăшу коммуналлă шутланать. Ăна тÿленĕшĕн компенсаци илме пултаракансен йышне инвалидсене тата инвалид ача ÿстерекен çемьесене те кĕртнĕ. Вăрçă инваличĕсем, унчченхи пекех, çак компенсацие илсе тăрĕç. Çавăн пекех "Жителю блокадного Ленинграда" паллăллă Аслă Отечественнăй вăрçă участникĕсем, вилнĕ вăрçă инваличĕсен, вăрçă участникĕсен, çапăçусене хутшăннă ветерансен çемйисем, радиаци витĕмĕ айне лекнĕ граждансем малтанхи йĕркепех компенсаци илеççĕ. Аса илтеретпĕр, пирĕн республикăра çурт-йĕр тата коммуналлă хуçалăх пулăшăвĕсемшĕн тÿлеме çакăн пек социаллă пулăш
Ырă ят пуянлăхран хаклăрах

Ырă ят пуянлăхран хаклăрах

Ăнсăртран лекнĕ çын сывлăх сыхлавĕнче тытăнса тăраймасть теççĕ. Чун туртмасан, суйласа илнĕ професси Турă панă пултарулăхпа пĕр килмесен, вăхăт иртнĕçемĕн ĕçе хăнăхма май килесси пирки ĕмĕтленнин усси пулассăн туйăнмасть. "Тухтăр эмелпе кăна мар, ырă кăмăлĕпе сиплерĕ, чун-чĕререн тав тăватăп ăна", — тетпĕр эпир пациентсем, тухтăрсене тав туса. Тав сăмахне тивĕçлĕ тухтăрсенчен пĕри вара районти тĕп больницăра 30 çул ытла тăрăшакан Нурзида Фарахиева шăл тухтăрĕ. Нурзида Расыковна — пурнăçне медицинăпа шутламасăр-тумасăр çыхăнтарнă çын мар. Ашшĕпе амăшĕ Минизияпа Расык Хамдеевсем ăна ачаранпах тухтăра вĕренмешкĕн пилленĕ. Çавна май хĕр Урмаел вăтам шкулĕнчен вĕренсе тухсассăнах Шупашкарти медицина училищине çул тытнă, унта пĕлÿ илнĕ. Алла диплом илнĕ специалиста районти тĕп больницăна ĕçлеме
Яшсем çар тумĕ тăхăнчĕç

Яшсем çар тумĕ тăхăнчĕç

Раççейре кĕрхи призыв пуçланчĕ. Çак тапхăрта Комсомольски тата Елчĕк районĕсен çар комиссариатĕнчен 50 яхăн çамрăк авалтан килекен хисеплĕ тивĕçе пурнăçлĕ, Тăван çĕршыва хÿтĕлеме кайĕ. Комсомольски тăрăхĕнчен 25 яхăн çамрăк виçĕ уйăхра салтак тумĕ тăхăнĕ. Акă, октябрĕн 23-мĕшĕнче вырăнти çар комиссариачĕ умĕнче повестка илнисен пĕрремĕш ушкăнне, 11 çамрăка: Александр Антонова, Артем Кузьмина, Артем Мамуткина, Николай Шингарева, Максим Исаева, Владимир Валетова, Аркадий Маркова, Олег Абрамова, Николай Кондратьева, Иван Кузьмина, Владимир Теренина салтака ăсатрĕç. — Ят-сумăра çÿлте тытăр. Телейлĕ те ырă çул сунатăп сире, — терĕ Сергей Данилов комиссар. Юлашки çулсенче тĕрлĕ вĕренÿ учрежденийĕсенче, аслă шкулта вĕренсе диплом илнĕ выпускниксем контрактпа çар тивĕçне пурнăçлама хапăл тăваççĕ
Эпĕ – чи телейли

Эпĕ – чи телейли

"Эпĕ — чи телейлĕ çын: ĕмĕрĕме юратнă ĕçре ĕçлесе ирттертĕм, савнă мăшăрăмпа çитĕнтернĕ ачасем юнашар, куç тулли — мăнукăмсемпе мăнмăнукăмсем. Чи кирли — хамшăн çеç мар, ыттисен телейĕшĕн, пархатарĕшĕн пурăнма тата ырă тума пултарни. Пурнăçăма сая ирттертĕм теместĕп, хыçăмра — аса илÿрен пуян пурнăç кутамкки", — тет Аслă Çĕрпÿел ялĕнче пурăнакан Валентина Афанасьевна Арсентьева. Валентина Арсентьева вырăнти участок больницинче 30 çул ытла тухтăрта ĕçленĕ, уйрăма чылай çул ертсе пынă. —Эпĕ ĕçленĕ тапхăрта стационар та, амбулатори те пĕр çын çинче тытăнса тăратчĕ. Çапах та пирĕншĕн, медицина ĕçченĕсемшĕн, çын пурнăçĕпе унăн шăпи чи малти вырăнтаччĕ. Çил-тăман е аслатиллĕ-çиçĕмлĕ çапса çăвакан çумăр, шатăртатса тăракан сивĕ е шăрăх çанталăк, е кăнтăрла, е çĕрле, кирек хăш самантра та лаша к
Тĕп больница — 80 çулта

Тĕп больница — 80 çулта

Районти тĕп больницăна уçнăранпа кăçал 80 çул çитрĕ. 1938 çулта 25 койкăлăх больница корпусне хута ярăнран пуçланса кайнă унăн историйĕ. Районти сывлăх сыхлавĕн кун-çулĕ вара чылай маларах, 1844 çулта пуçланнă. Ун чухне Çĕнĕ Мăрат, Хурнай тата Аслă Чурачăк ялĕсенче фельдшер пункчĕсем йĕркеленĕ. 1866 çулта Аслă Каçал ялĕнче медицина пункчĕ уçнă, 1929 çулта унран врач пункчĕ туса хунă. Пĕрремĕш фельдшер Василий Виноградов пулнă. 1940 çулта Комсомольски райĕçтăвкомĕ хушнипе район больницине тума çĕр уйăрнă. 1944 çулта пĕрремĕш йывăç çурта Патăрьелĕнчен куçарса килсе лартнă. Ун чухне çак 30 вырăнлă больницăра тĕрлĕ чирпе чирлисем выртнă. 1956 çулта тепĕр сиплев çурчĕ туса хунă. Унта хирурги тата ача çуратмалли уйрăмсем вырнаçнă. Çак çултах 50 вырăнлă терапи уйрăмне хута янă. Кивĕ çуртра 18 вы
Пурăнакан, ĕçлекен вырăн илемпе савăнтартăр

Пурăнакан, ĕçлекен вырăн илемпе савăнтартăр

— Тавралăха, тăван урама, кил-çурт умĕсемпе социаллă пĕлтерĕшлĕ объектсен территорийĕсене тирпейлĕ тытасси — пирĕн тĕп тивĕç. Çавăнпа та, май пулсанах, уйрăмах çурлă-кĕрлĕ, экологи субботникĕсем йĕркелетпĕр. Тус-тантăшсемпе, ĕçтешсемпе шăкăл-шăкăл калаçса ĕçлени кăмăла татах та уçать, хавхалану кÿрет, — теççĕ районта пурăнакансем. Иртнĕ кунсенче вара шăпах ял тăрăхĕсенче пурăнакансем субботниксене тухрĕç. Акă, Шурут ял тăрăхнех илер. Вырăнти организацисемпе предприятисен коллективĕсем, культура çурчĕн ĕçченĕсемпе шкул ачисем, ял халăхĕ пурте пĕрле, кар! тăрса, урамсемпе тăкăрлăксене, кил-çурт таврашĕсене çăвĕпе савăнтарнă чечексен юлашкисенчен, сарă çулçăран тасатнă. Çанталăк çиллĕ пулни те ĕçченсене хăратайман. Александровка ял тăрăхĕнче вара Аслă Отечественнăй вăрçăра пуç хунисен ячĕпе
Спектакль курнă, сăвă каланă

Спектакль курнă, сăвă каланă

Октябрĕн 20-мĕшĕнче Чăваш патшалăх пукане театрĕнче Ю. Яковлевăн "Умка" спектаклĕн премьери иртнĕ. Ăна сывлăх енчен çитменлĕхлĕ, адаптациленĕ программăпа вĕрентекен вĕренÿ учрежденийĕсенче ăс пухакан ачасене кăтартнă. Мероприятие ЧР ачасен прависен уполномоченнăйĕ Елена Сапаркина, ЧР хĕрарăмсен союзĕн председателĕ Алевтина Федорова тата Шупашкарти сывлăх енчен çитменлĕхлĕ ачасене пуçламăш пĕлÿ паракан 3-мĕш номерлĕ шкулăн директорĕ, "Особые-разные-равные" проектăн ертÿçи Евгения Осипова хутшăннă. Мероприяти асăннă проектпа килĕшÿллĕн иртнĕ. Юмах курма 200 çын ытла пуçтарăннă. Умка упа çури, унăн тусĕ — Тимка арçын ача, упа ами куракансене асамлă уяв — Çĕнĕ çул çывхарса килни çинчен аса илтернĕ. Уявăн иккĕмĕш пайĕнче учитель-логопед, аслă категориллĕ дефектолог Татьяна Матвеева куракансемп