Понедельник, Январь 24

Публикации

Тÿлевсем — пенси фончĕ урлă

Тÿлевсем — пенси фончĕ урлă

Хăш-пĕр çынсем, вĕсен шутĕнче Чернобыльте сиен тÿснисем, çар çыннисен арăмĕсемпе ачисем тата ыттисем те 2022 çулччен пособисене социаллă хÿтлĕх органĕсемпе Роструд урлă илнĕ пулсан, январĕн 1-мĕшĕнчен пуçласа тÿлевсене Раççей Пенси фончĕ урлă илĕç. Ку улшăну ĕçсĕр юлнă ача ÿстерекен хĕрарăмсене, Чернобыльте сиен тÿснисене, политика репрессине тÿснĕ çынсене, машинăпа усă куракан инвалидсене, çар çыннисене, ача кĕтекен арăмĕсемпе ачисене пырса тивет. Пенси фончĕ пособисемпе ачаллă çак çемьесене тивĕçтерĕ: — ĕçсĕр юлнă хĕрарăмсене ача 1,6 тултариччен ÿстерме; — организаци хупăннине пула ĕçсĕр юлнă ача кĕтекен тата çуратнă хĕрарăмсене; — ача çуратнăшăн, пепкене усрава илнĕшĕн тата хĕсметре тăракан салтакăн ача кĕтекен мăшăрне — пĕр хут тÿлекен пособипе; — хĕсметре тăракан салтакăн ачине
Хаçатпа туслă ветеран

Хаçатпа туслă ветеран

Пĕрле ĕçленĕ, пĕр тĕллевсене пурнăçланă çын çинчен каласа пама пуçласан, тÿрех кирлĕ сăмахсем те тупаймастăн. Лайăхрах пуç тавра çавăрттарса пăхатăн та, унăн пурнăçĕн кун-çулĕ тăрăх утса тухма тăрăшатăн та, ун пирки çырмалли питĕ нумай иккен. Василий Васильевич Гаврилов ятарласа журналистика пĕлĕвĕ илмен. Апла пулин те район хаçатĕнче 16 çул ĕçлесе хăй ăста корреспондент пулнине кăтартса пачĕ. Ирхине ĕçе çитсенех вăл çитес номер валли кĕске хыпарсем хатĕрлеме пуçлатчĕ. Районти тĕрлĕ предприятисемпе организацисене шăнкăравласа унти ĕç-пуç, лару-тăру пирки ыйтса пĕлетчĕ. Ку ĕçе тума çăмăлах марччĕ. Çынсемпе пĕр чĕлхе тупма, ыйтăва тĕрĕс пама пĕлни кирлĕ пулнă. Маларах КПСС парти райкомĕнче чылай çул ĕçленĕ май района та, ертÿçĕсемпе специалистсене те аван пĕлетчĕ. Тинĕс-çар флотĕнче 3 çул с
Вакцинаци тумалла. Çĕнĕ штамм питĕ хăвăрт сарăлать

Вакцинаци тумалла. Çĕнĕ штамм питĕ хăвăрт сарăлать

Юлашки вăхăтра «омикрон» штамм пирки нумай калаçаççĕ. Европăра анлă сарăлнăскер, Раççее те килет. Эппин тухтăрсен хатĕр пулмалла. Ытларикун республикăри оперативлă штаб ларăвĕнче пĕлтернĕ тăрăх, республикăри больницăсенче çĕнĕ штампа инфекциленнĕ пациентсене йышăнма хатĕр. Раççейре «омикрон» штампа чирленĕ çынсем пур. Çавна май çитес вăхăтра чир республика территорийĕнче те сарăлма пултарать. Чăваш Республикин сывлăх сыхлавĕн министрĕ Владимир Степанов каланă тăрăх, хальхи вăхăтра çак вируса тупса палăртнă çĕршывсенчен килекен çынсене тĕрĕслеççĕ. Çак чир питĕ хăвăрт сарăлнипе палăрать. Вăл 94 çĕршывра сарăлма та ĕлкĕрнĕ. Министр çĕнĕ штамм ытларах çамрăк пациентсене, çав шутра ачасене те ернине палăртнă. «Вакцинациленмен çынсен чирĕ йывăртарах иртет. Çакна Гамалея ячĕллĕ наци тĕпчев ценр
Йывăрлăха парăнман хĕрарăм

Йывăрлăха парăнман хĕрарăм

Нумаях пулмасть ял çыннисен тĕп профессийĕсем дояркăпа механизатор пулнă. Шăпах вĕсен ĕçĕнчен ял хуçалăхĕн пуласлăхĕ килнĕ, мĕншĕн тесен туса илекен сĕт, аш-какай тата çăкăр тĕп апат-çимĕçсем шутланнă. Манăн паян çамрăк чухне дояркăра ĕçленĕ Александра Дмитриевна Албутова çинчен каласа парас килет. Вăл 1937 çулта Йăлмахва ялĕнче хресчен çемйинче çуралнă. Ашшĕпе амăшĕ, Агрепина Егоровнăпа Дмитрий Сергеевич Мироновсем, 3 ачана кун çути панă. Шура çемьере иккĕмĕш ача пулнă. Хаяр вăрçă пуçлансан ашшĕне вăрçа илсе кайнă. Шура ун чухне 5 çулта çеç пулнă. Ашшĕ-не япăх астăвать вăл. «Вăрçа кайнă чухне ыталаса чуп туни çеç паянхи кун та куç умĕнче», — аса илет Александра Дмитриевна. Ашшĕ, Дмитрий Сергеевич Тăван çĕршывăн Аслă вăрçин малтанхи çулĕсенчех хыпарсăр çухалнă салтаксен шутне кĕнĕ. Амăшĕ
Загадок в истории семьи Кайсаровых немало…

Загадок в истории семьи Кайсаровых немало…

 «Нет в России семьи такой, где б ни памятен был свой герой», — поется в одной песне. И это правда. Война коснулась всех. Она изменила все планы людей, разрушила не только города, но целые семьи. Загадок в истории семьи Кайсаровых немало, и родным предстоит их разгадать. И не только им. Всем нам стоит порой задуматься о своих родных, о предках, возможно, в вашей семье тоже есть герой, о котором вы еще не знаете. Ищите, и не останавливайтесь, если вдруг что-то не получилось, и все однажды откроется. Кайсаров Дмитрий Иванович — уроженец д. Сюрбей Токаево Комсомольского района Чувашии — наверное, не думал никогда, что станет однажды партизаном. Война по-своему расписала людям судьбу. Старший лейтенант Кайсаров (1918 г. р.) на службе был с ноября 1939 года, до этого окончил Чувашский го
Юррăмсене итлесе тавралăха, атте-аннене аса илĕр…

Юррăмсене итлесе тавралăха, атте-аннене аса илĕр…

Аслă Çĕрпÿел вулавăшĕнче Евгений Антонович Федоров композитора аса илсе тăван тавралăх сехечĕ иртрĕ. 2022 çула Олег Николаев Указĕпе килĕшÿллĕн Чăваш Енре Мухтавлă ентешсен çулталăкĕ тесе йышăннă. Çавна май Аслă Çĕрпÿел вулавăшĕнче хамăрăн ентешĕмĕре, чаплăран та чаплă композитора Евгений Антонович Федорова аса илсе краеведени сехечĕ иртрĕ. Хăрпăла енĕ мухтавлă ентешсемпе питĕ пуян. Вĕсенчен пĕри — Е.А.Федоров. Ăна хăйĕн çуралнă тăван вырăнĕ, чăнласах та, асамлă сăпкара сиктерсе ÿстерсе, ансат мар пурнăç çулĕ çинче çирĕп утăмсемпе утса тухма вăй-хăват, ырă кăмăлпа тараватлăх, композитор талантне панă пулĕ. Краеведени сехетĕнче библиотекарь Галина Родионова кĕскен Е.А.Федоров пурнăçĕпе паллаштарчĕ. Чăваш Енри паллă композитор 1936 çулхи январĕн 3-мĕшĕнче Аслă Çĕрпÿел ялĕнче кун çути курн
Çĕнĕ çула — çĕнĕ çитĕнÿсемпе

Çĕнĕ çула — çĕнĕ çитĕнÿсемпе

«Раççей Федерацийĕнчи граждансене патриотизмла воспитани парасси» федераллă, «Вĕрентÿ» наци проекчĕсене пурнăçа кĕртес тĕллевпе «ЭТНО-хакатон» проектăн регионсем хушшинчи «Многоликая Россия» конкурс иртнĕ. Унăн тĕллевĕ халăх йăли-йĕрки урлă çемье пуянлăхне упрама, культура еткерлĕхне сыхласа хăварма май парасси пулса тăрать. Конкурса Комсомольски 2-мĕш вăтам шкулĕнче 11-мĕш класра вĕренекен Анастасия Мироновăпа Дильназ Тазетдинова та хутшăннă. Вĕсем пирĕн районта пурăнакан икĕ халăх туслăхне мухтакан видеоролик тăратнă. Унта чăвашсен тата тутарсен культурине, йăли-йĕркине кăтартса панă. «Многоликая Россия» конкурсра тĕрлĕ халăхăн йăли-йĕркипе çыхăннă 150 ытла видеоролик пулнă. А.Мироновăпа Д.Тазетдинова ĕçне жюри пысăка хурса хакланă, вĕсем çĕнтерÿçĕсен йышне кĕнĕ. Хĕр ачасене шкулта выр
Йывăрлăха парăнман Вера аппа

Йывăрлăха парăнман Вера аппа

Пĕрремĕш çул район хаçатне практикăна килсен пичет машинки умĕнче ларакан хĕрарăмăн пÿрнисем клавишăсем тăрăх пĕр чарăнмасăр чупнине курсан тĕлĕнмеллипех тĕлĕннĕччĕ. Хут çине мĕн çырнине вулама та, кирлĕ саспаллисене тупса пичетлеме те мĕнле ĕлкĕрет-тĕр. Вера Степановна Ворбьеван хаçатпа çыхăннă ĕç стажĕ вăл вăхăтра 30 çула яхăн пулнă та, миçе пин ал çырăва çапса хатĕрлемен-ши вăл çав тапхăрта. Секретарь-машинисткăн вырăс тата чăваш чĕлхин грамматикине те аван пĕлме тивнĕ, почерксене те ăнланмалла, вуламалла пулнă. Ун алли витĕр хаçат сотрудникĕсен статйисем çеç мар, обществăлла корреспондентсен ал çырăвĕсем те тухнă-çке. Хырай Ĕнел хĕрĕн пурнăçĕ хаçатпа çыхăнасси 1961 çулта, вăл вăхăтра типографире ĕçленĕ Е.И.Квасова Комсомольскине ертсе килнинчен пуçланнă. Вăл çамрăксене набор ĕçне хăн
Вăй-халне тупăшусенче тĕрĕсленĕ

Вăй-халне тупăшусенче тĕрĕсленĕ

Çĕнĕ çул тата Раштав уявĕсемпе çыхăннă канмалли кунсенче районта пурăнакансем тунсăхласа ларман. Спорта юратакансем тĕрлĕ ăмăртусенче тупăшнă. Сывлăхне çирĕплетнĕ, кăмăл туйăмĕсене çĕкленĕ. Январĕн 4-мĕшĕнче Тĕвенеш ялĕнчи хоккей площадкинче Н.Можаева асăнса йăлана кĕнĕ турнир ирттернĕ. Николай Иванович хăй те хоккей, футбол, йĕлтĕр спорчĕсене килĕш-тернĕ, çамрăксемпе ачасене те сывă пурнăç йĕрки енне туртăнтарма тăрăшнă. Тупăшăва Хĕл Мучипе Юрпике уçнă, спортсменсене ăмăртусенче ăнăçу суннă. Хĕрÿ тупăшусенче Хирти Сĕнтĕр ял тăрăхĕнчи çамрăксен «Гигант» команди палăрнă, çĕнтерÿçĕ пулса тăнă. Канаш районĕнчен килнĕ «Гранит» команда иккĕмĕш вырăн, вырăнти ветерансен «Кубня» команди виççĕмĕш вырăн çĕнсе илнĕ. Çĕнтерÿçĕсем Хисеп грамотисене тата парнесене тивĕçнĕ. Асанкассинче çак кунах кăçа
Çут ĕмĕтпе мала пăхни, пурнăçларĕ ачасен ĕмĕтне

Çут ĕмĕтпе мала пăхни, пурнăçларĕ ачасен ĕмĕтне

Çĕнĕ çул — пысăк уяв. Ăна ватти те, вĕтти те хавас. Ачасем çак уява уйрăмах чăтăмăсăррăн кĕтеççĕ. Çĕнĕ çул уявĕнче Хĕл мучи, çывăх çынсем, юлташсем парнесемпе савăнтараççĕ. Çак вăхăтра чи асамлă ĕмĕтсем пурнăçланаççĕ. Акă, Раççейри «Елка желаний» акци пурнăçланнăранпа ача-пăчасен 2150 ĕмĕтне пурнăçлама май килнĕ. Мĕн пирки кăна ĕмĕтленмеççĕ-ши ачасем? Кама йĕлтĕр, теприне çемçе тетте, виççĕмĕшне планшет, коньки, ролик, смартфон, ноутбук кирлĕ. Чăннипех те тем пирки те ĕмĕтленет ÿсекен ăру. Телее, шăпах çĕнĕ çул уявĕнче вĕсен ĕмĕчĕсене аслисем пурнăçлама пултараççĕ. Çак акцирен районта пурăнакансем те айккинче юлмаççĕ. Район администрацийĕн пуçлăхĕ çулсеренех ачасене кĕтнĕ парнепе савăнтарать. Акă, çак кунсенче Александр Осипов Ксения Живненко, Ангелина Муратова, Владислав тата Иван Павлов