Понедельник, 24 июня

Публикации

Ӗҫ паттӑрӗсене асӑннӑ

Ӗҫ паттӑрӗсене асӑннӑ

Округ пуҫлӑхӗн ҫумӗнчен Наталия Комиссаровӑран, СВО участникӗнчен Дмитрийрен тата Олеся Митюковӑран тӑракан делегаци Куславкка округӗнчи Сӑр тата Хусан хӳтӗлев чиккисене тунӑ строительсене асӑнса лартнӑ мемориал комплексӗ патӗнчи митинг-реквиема хутшӑннӑ. Унта вӗсем вӑрҫӑ вӑхӑтӗнчи ӗҫ паттӑрӗсене асӑнса Сӳнми ҫулӑм патне чечексем хунӑ. Аса илтеретпӗр, республикӑра 1941 ҫулхи октябрӗн 28-мӗшӗнчен пуҫласа 1942 ҫулхи январӗн 21-мӗшӗччен хӳтӗлев чиккисем тӑвас ӗҫ пынӑ. Унта 200 пине яхӑн ҫын хутшӑннӑ. Ку вӑл — вӑрҫӑ пуҫланнӑ тӗле республикӑра пурӑннӑ ӗҫлеме пултаракан ӳсӗмри ҫынсен пӗрре виҫҫӗмӗш пайӗ. Хӳтӗлев чиккисем пурӗ 380 ҫухрӑма тӑсӑлнӑ. Аслӑ Ҫӗнтерӳ мӗн тери хаклӑ пулнине яланах асра тытар, хамӑрӑн несӗлсемпе мухтанар!
Уяр кунсемпе туллин усӑ кураҫҫӗ

Уяр кунсемпе туллин усӑ кураҫҫӗ

Ҫумӑрсем ҫукаласа тӑраҫҫӗ пулин те ок- ругри ял хуҫалӑх предприятийӗсем выльӑх апачӗ хатӗрлес ӗҫе малалла тӑсаҫҫӗ. Кашни уяр вӑхӑтпа туллин усӑ курма тӑрӑшаҫҫӗ.  Июнӗн 20-мӗшӗ тӗлне округри тӗрлӗ формӑллӑ ял хуҫалӑх  предприятийӗсем 2290 гектар ҫинче нумай ҫул ӳсекен курӑксем ҫулнӑ. 1884 тонна утӑ, 1050 тонна сенаж хатӗрленӗ. Хуҫалӑхсем вӑхӑтра выльӑх апачӗ хатӗрлесе хӑварас тесе малалла ӗҫлеҫҫӗ.  Ҫав вӑхӑтрах пӗрчӗллӗ тата пӑрҫа йышши тырӑсем, тымарҫимӗҫсем тулӑх ҫитӗнччӗр тесе агротехника ӗҫӗсем те тӑваҫҫӗ. Минзаит Зайнуллин.
Ҫумкурӑк ашкӑрать

Ҫумкурӑк ашкӑрать

Пирӗн пата Комсомольскинчи нумай хваттерлӗ пӗр ҫуртра пурӑнакансем ҫумкурӑксене питӗ юратаҫҫӗ текен хыпар ҫитрӗ. Эрӗм те хупах, тӗрлӗ курӑк ҫурт таврашӗнче ашкӑраҫҫӗ кӑна. Ҫынсене валли вырнаҫтарнӑ сак ҫинче те пысӑк хупах саркаланса «ларать». Кунта пурӑнакансен нивушлӗ кашни кун ҫак «илемпе» киленес килет-ши? Кам та пулин килсе тасатса парасса кӗтеҫҫӗ-ши? Илемпе тирпейлӗх хамӑршӑн тетпӗр. Апла, тен, такам  килсе тасатса парасса кӗтмесӗр хамӑрӑнах кӑштах тӑрӑшмалла; Ҫурт ҫумӗнчи ҫумкурӑксене тӑпӑлтарса пӑрахасси пӗрре те йывӑр мар-ҫке.
Малтан ҫӗршыва хӳтӗленӗ, кайран мирлӗ ӗҫре тӑрӑшнӑ

Малтан ҫӗршыва хӳтӗленӗ, кайран мирлӗ ӗҫре тӑрӑшнӑ

Эпӗ Хырай Ӗнел шкулӗн директорӗнче нумай ҫул ӗҫленӗ, ҫав вӑхӑтрах  ветерансен вырӑнти организацине нумай ҫул ертсе пынӑ, районти ветерансен совечӗн президиумӗн членӗ пулнӑ Николай Дмитриевич  Краснов пирки каласа парасшӑн. Вӑл, 1924 ҫулта ҫуралнӑскер, пурнӑҫра нуши-тертне нумай курнӑ. Кивӗ Сӗнтӗрти 7 ҫул вӗренмелли шкула пӗтернӗ хыҫҫӑн Патӑрьелӗнчи педагогика училищине вӗренме кӗнӗ. Ачасене пӗлӳ парас пархатарлӑ ӗҫре тӑрӑшас тӗллев пулнӑ ӗнтӗ унӑн. Анчах ӗмӗтне вӑрҫӑ пуҫланни татнӑ. Ҫамрӑк каччӑн пӗр вӑхӑт колхозра ӗҫлеме тивнӗ. 1941 ҫулта  ӑна  Сӑр тӑрӑхӗнчи хӳтӗлев чиккисем тунӑ ҫӗре ӗҫлеме янӑ. 1942 ҫулхи сентябрӗн 22-мӗшӗнче Николай Дмитриевича ҫара илнӗ. Пермь хулинче вӗреннӗ хыҫҫӑн гварди сержанчӗ Курск патӗнчи хаяр ҫапӑҫусене хутшӑннӑ. 1943 ҫулта вӑл йывӑр аманнӑ, г
Паттӑр салтак пулнӑ

Паттӑр салтак пулнӑ

Унӑн ячӗ Астӑвӑм кӗнекинче те ҫук. Аслӑрах ӳсӗмрисем Леонид Никитич Козлова пянхи кун та асра тытаҫҫӗ. Вӑрҫӑ хыҫҫӑн вӑл тӑван колхозра  платник пулса ӗҫленӗ, хуҫалӑхри чылай объекта хута яма хутшӑннӑ. Шӳтлеме юратаканскерпе  ӗҫлеме питӗ кӑмӑллӑ пулнине палӑртаҫҫӗ. Аслӑ Отечественнӑй вӑрҫӑра  пулсан та вӑл вӑхӑтсем пирки каласа пама юратман вӑл. Чӑннипе ун шӑпи йывӑр пулнӑ. Мӗн чухлӗ асап тӳсме тивнӗ унӑн. Вӑл Шурут ялӗнче 1912 ҫулта ҫуралнӑ. Шкулта 2 класс пӗтернӗ хыҫҫӑн  унӑн малалла вӗренме май килмен пулӗ. 1934 ҫулта вӑл Хӗрлӗ Ҫар ретне тӑнӑ. Унта хӑйне лайӑх енчен ҫеҫ кӑтартнӑ. Яла таврӑнсан  тӗрлӗ ҫӗрте тӑрӑшнӑ. Ҫынсен нумай ӗмӗтне татса Аслӑ Отечественнӑй вӑрҫӑ пуҫланнӑ. Леонид Никитич вӑрҫӑн малтанхи кунӗсенче тенӗ пекех фронта тухса кайнӑ. Документсе
Хисеплӗ кинемей  — 90 ҫулта

Хисеплӗ кинемей  — 90 ҫулта

Хирти Шӑхасан  ялӗнче пурӑнакан Василиса Карсакова июнӗн 17-мӗшӗнче 90 ҫул тултарчӗ. Василиса Максимовна Хирти Шӑхасан ялӗнче йышлӑ ҫемьере кун ҫути курнӑ. Ачалӑхӗ унӑн хаяр вӑрҫӑн йывӑр ҫулӗсене лекнӗ. Ашшӗне вӑрҫӑн малтанхи кунӗсенчех фронта илсе кайнӑ, вӑл ҫав ҫулхи ноябрь уйӑхӗнче хыпарсӑр ҫухалнӑ. 7-мӗш класс пӗтерсен хӗр ялти фермӑра сурӑхсем пӑхнӑ ҫӗрте тӑрӑшнӑ. «Ҫамрӑк пулсан та мӗн вӑй ҫитнӗ таран ӗҫленӗ, сурӑхсем пӑранланӑ  вӑхӑтсенче сахал мар фермӑра ҫӗр каҫнӑ. Пӗр ҫулхине колхоз правленийӗ лайӑх ӗҫленӗшӗн мана 12 путек парса хавхалантарнӑччӗ», — аса илет ватӑ.    Хӗр пӗве кӗрсен пур ҫӗрте те маттур пикене ял каччи Федор Карсаков куҫ хывать. 1960 ҫулта ҫамрӑксем мӑшӑрланаҫҫӗ, тӗп киле юлса ҫӗнӗ ҫурт лартаҫҫӗ, выльӑх-чӗрлӗх  валли хуралтӑсем ҫавӑр
Фотовыставка хатӗрленӗ

Фотовыставка хатӗрленӗ

Медицина ӗҫченӗн кунӗ умӗн ЧР Сывлӑх сыхлавӗн министерстви   «Пысӑк ҫемье — вӑйлӑ республика» фотовыставка йӗркеленӗ. Экспозицие медицина тытӑмӗнче вӑй хуракансен нумай ачаллӑ ҫемйисене халалланӑ. Выставкӑпа республика Пуҫлӑхӗ Олег Николаев, ЧР Сывлӑх сыхлавӗн министрӗ Владимир Степанов, РФ сенаторӗ Николай Владимиров тата ытти чӗннӗ хӑнасем паллашнӑ. Владимир Степанов палӑртнӑ тӑрӑх, выставка ҫемье хаклӑхӗсен пӗлтерӗшне, нумай ачаллӑ ҫемьесем ӑнӑҫлӑ та телейлӗ пулнине кӑтартас тӗллевлӗ. «Выставкӑра медицина ӗҫченӗсен: врачсен, медицина сестрисен, фармацевтсен тата медицина сферин ытти представителӗсен нумай ачаллӑ 63 ҫемйине кӑтартса панӑ. Паллах, отрасльте ҫакӑн пек ҫемьесем тата та нумай. Ҫулталӑк тӑршшӗпе вӗсенчен кашнин ҫинчен каласа пама тӑрӑшӑпӑр», — пӗлтернӗ министр. П
Шывра инкек ан пултӑр

Шывра инкек ан пултӑр

Шывра асӑрхануллӑ пулмалли пирки эпир иртнӗ номерте те ҫырнӑччӗ-ха. Республикӑра ку енӗпе инкексем пулни татах та асӑрхаттарма   хистет. Юлашки эрнесенче МИХсенче ҫакӑн пек хыпарсем темиҫе те пулчӗҫ. Шупашкарта Атӑл хӗрринче 13 ҫулхи хӗрача, унтан икӗ 14—15 ҫулти арҫын ача путса вилни сехӗрлентерчӗ. Ку эрнере вара тунти кун республикӑра тӳрех икӗ ҫын путса вилнӗ. Улатӑр хули ҫывӑхӗнчи Алтушель ялӗ патӗнчи пӗвере Вӑрмар округӗнчен килнӗ 1981 ҫулта ҫуралнӑ арҫын путса вилнӗ. Ҫак кунах Шупашкар округӗнчи Шӑнкасра пурӑнакан 38-ти арҫыннӑн ӳтне шывран туртса кӑларнӑ. Ку тӗслӗхсем иккӗшӗ те шыва кӗме юраман вырӑнсенче пулса иртнӗ. ЧР Чрезвычайлӑ лару-тӑрусен министерствинчен пӗлтернӗ тӑрӑх, кӑҫал Чӑваш Енре шывра  путса вилекенсен  шучӗ нумайланни палӑрать. Халӗ ҫулла пуҫланнӑ к
Кашни уяр кунпа усӑ кураҫҫӗ

Кашни уяр кунпа усӑ кураҫҫӗ

Округри ял хуҫалӑх предприятийӗсемпе  фермер хуҫалӑхӗсем кашни уяр кунпа туллин усӑ курса выльӑх апачӗ хатӗрлеҫҫӗ. Ку ӗҫе пур хуҫалӑхра тенӗ пекех пуҫӑннӑ. Июнӗн 17-мӗшӗнче округри ял хуҫалӑх предприятийӗсем 570 гектар нумай ҫул  ӳсекен курӑксем ҫулнӑ. 1200 тонна сенаж, 280 тонна утӑ  хатӗрленӗ. Ку ӗҫсем малалла пыраҫҫӗ. Хуҫалӑхсем ҫавӑн пекех ӳсен-тӑрансене ҫумкурӑкран, чир-чӗртен, сиенлӗ хурт-кӑпшанкӑран сыхлас енӗпе те ӗҫсем пурнӑҫлаҫҫӗ. Минзаит Зайнуллин.
Хирсем пысӑк тухӑҫ пама шантараҫҫӗ

Хирсем пысӑк тухӑҫ пама шантараҫҫӗ

Ҫулсеренех ҫурхи ака-суха ӗҫӗсем вӗҫленнӗ хыҫҫӑн, уй-хирсем симӗс тум тӑхӑнсан ял хуҫалӑх предприятийӗсемпе фермер хуҫалӑхӗсен ертӳҫисемпе специалисчӗсем  пӗрле пуҫтарӑнса калчасем пӑхма тухасси округра йӑлана кӗнӗ. Кӑҫал вӑл июнӗн 14-мӗшӗнче иртрӗ. Муниципаллӑ округ пуҫлӑхӗ Н.Н.Раськин, унӑн ҫумӗсем А.Г.Кузьмин, Ф.Ф.Зейнетдинов, ял хуҫалӑх тата экологи пайӗн, «Россельхозцентр» филиалӗн специалисчӗсем ертсе пыракан комисси округри пур хуҫалӑхсене те ҫитсе курма тӑрӑшрӗ. Ку мероприятие калчасене тӗрӗслемелли смотр тетпӗр те, чӑннипе вӑл пӗр-пӗрин опычӗпе паллашни. Хальхинче те хирсене чарӑнсан кашни хуҫалӑх ертӳҫи е специалисчӗ акара усӑ курнӑ технологипе, агротехника меслечӗсемпе паллаштарса пычӗҫ. Ҫӗрӗҫченӗсен тӑрӑшулӑхӗ куҫ умӗнче. Калчасем аван шӑтса тухнӑ. Хӑйсен илемӗпе са