Воскресенье, Март 24

Публикации

Ĕçчен çын яланах хисепре

90 е ытларах çул тултарнă вăрçă ветеранĕсемпе тыл ĕçченĕсем патне Владимир Путинăн саламлă çырăвĕсене çитересси йăлана кĕчĕ ĕнтĕ. Çак кунсенче çакăн пек салам Хирти Мăнтăр ялне Мария Михайловна Данилова патне çитрĕ. Район администрацийĕн пуçлăхĕ Александр Осипов тата Кайнлăк ял поселенийĕн пуçлăхĕ Альберт Кузьмин ятарласа кинемее саламлама килсе çитрĕç, хаклă парнесемпе савăнтарчĕç. Александр Николаевич М.Даниловăна вăрçă вăхăтĕнче пуç усманшăн, çĕнтерĕве çывхартма тылра ырми-канми ĕçленĕшĕн тав турĕ, нумай çул сывлăхпа, ачасемпе мăнуксен пархатарне курса пурăнма сунчĕ. Марье аппан пурнăçĕ çăмăл пулман. Вăл 1928 çулта Хирти Мăнтăр ялĕнче çут тĕнчене килнĕ. Унăн ашшĕпе амăшĕ колхозра ĕçленĕ. Аслă Отечественнăй вăрçă пуçлансан çемье пуçне вăрçа илсе кайнă. Çапăçу хирĕнчен унăн пĕртен-пĕр ç
Диспансеризаци — çĕнĕ йĕркепе

Диспансеризаци — çĕнĕ йĕркепе

Кăçалтан уйрăм категорири аслă ÿсĕмри çынсене диспансеризаци витĕр кăларас çĕнĕ йĕрке пурнăçа кĕчĕ. Çын хăйĕн сывлăхне кура диспансеризаци тăтăш тухни пĕлтерĕшлĕ. Практика кăтартнă тăрăх, хăйне сывă тесе шутлаканăн та ку тĕрĕслев вăхăтĕнче хăрушă инфекци чирĕсем тупса палăртни тĕл пулать. 2018 çултанпа медицина пулăшăвĕн пухăмĕ те улшăнчĕ. Çĕнĕлĕхсенчен пĕри — диспансеризацин пĕрремĕш тапхăрĕнче, вăрах чирĕн паллисене тĕрĕсленĕ чухне, юнăн клиника тата биохими, шăк анализĕсене илмеççĕ, ăшчикри органсене тата сутана шăмми органĕсен УЗИ-не тумаççĕ. Халĕ ку тĕпчевсем вырăнне каяша вăрттăн юнран тĕрĕсленипе улăштараççĕ, ăна виçĕ çулта пĕрре мар, икĕ çултан тĕрĕслесе тăрĕç. Çакă тĕрлĕ тапхăрти шыçă чирне палăртма май парать. Çавăн пекех арçынсен юнне ПСА /простат-специфический антиген/ çине т
Хака пĕр хутчен палăртаççĕ

Хака пĕр хутчен палăртаççĕ

Юлашки вăхăтра куçман пурлăх объекчĕсен кадастр хакне çĕнĕрен пăхса тухас текенсем йышланчĕç. Çакна суд урлă та, кадастр хакне палăртнин кăтартăвĕсемпе çыхăннă тавлашусене пăхса тухакан комисси урлă та тăваççĕ. Кашни тĕслĕх хăйне евĕр пулсан та, çакна каласа хăвармалла: палăртнă кун валли пасар хакне пĕр хутчен çеç çирĕплетме пулать. Тĕслĕхрен, çак кунсенче суд кадастр хакне çĕнĕрен палăртассипе çыхăннă пĕр ĕçе пăхса тухнă. Хăй вăхăтĕнче П. хăй тара илнĕ çĕр участокĕн пасар хакне палăртас тесе ятарлă комиссие килнĕ. Комисси 2013 çулхи январĕн 1-мĕшĕ тĕлне асăннă çĕр лаптăкĕн пасар хакĕ 5 миллион тенкĕпе танлашнине çирĕплетнĕ. Каярахпа çак çĕр лаптăкне И. тара илнĕ. Вăл унăн хакĕ ытлашши пысăк тесе шутласа çÿлерех асăннă комиссие заявлени çырнă, урăх хаклавçă унăн çĕр лаптăкне 2 миллион т
Куçса çÿрекен кĕнеке куравĕ

Куçса çÿрекен кĕнеке куравĕ

Чăвашсене кăна мар, Атăлпа Урал тăрăхĕнчи халăхсене çутта кăларнă Иван Яковлев çуралнăранпа 170 çул çитнине пĕтĕм халăх паллă тăвать. Вулавăшсенче те тĕрлĕрен мероприятисем иртеççĕ, кĕнеке куравĕсем ĕçлеççĕ. Çак кунсенче Александровка ял вулавĕшĕн библиотекарĕ те куçса çÿрекен «Аслă вĕрентекен» ятлă куравпа ял çыннисене паллаштарчĕ. Иван Яковлевич Яковлев — чăваш халăхĕн XIX ĕмĕр вĕçĕнчи — XX ĕмĕр пуçламăшĕнчи çутлăхçи, çĕнĕ чăваш çырулăхне йĕркелекенĕ, Библие чăвашла куçараканĕ. Унăн ĕçне хакласа пĕтереймĕн. Пĕр сăмахпа, пысăк чунлă çын кăна çакăн пек пулма пултарать. Курав чылай çыншăн кăсăклă пулчĕ. Чăваш халăхне панă халалпа тата сăнÿкерчĕксемпе те нумайăшĕ кăсăкланчĕç. Чăвашла вулама чăваш букварьне çыракан паллă патриарха сума суса чăваш халăх поэчĕ Валери Туркай çапла каларĕ: «Ива
Вăрмана пушартан хÿтĕлер

Вăрмана пушартан хÿтĕлер

Чăваш Республикин Министрсен Кабинечĕн 2018 çулхи апрелĕн 17-мĕшĕнче йышăннă 133 №-лĕ постановленийĕпе килĕшÿллĕн, пирĕн республика территорийĕнче апрелĕн 28-мĕшĕнчен пуçласа пушара хирĕç ятарлă режим çирĕплетнĕ. Çак режимпа килĕшÿллĕн вăрманта тата ун çывăхĕнче кăвайт чĕртме, кăмрăк çинче апат пĕçерме, çÿп-çап çунтарма юрамасть. Çавăн пекех вăрман çывăхĕнчи çĕрсем, ял хуçалăх çĕрĕсем çинчи типнĕ курăка çунтармалла мар. IV—V класлă пушар хăрушлăхĕ чухне вăрмансене кĕме юрамасть. Ку йĕрке патшалăх контракчĕсемпе вăрманта ĕçлекенсене, вăрман участокĕсене тара илнисене, пушар тата санитари хăрушсăрлăхĕ енĕпе вăрманта ятарлă ĕçсем тăвакансене, вăрман урлă выртакан автомобиль çулĕсемпе çÿрекенсене пырса тивмест. Çÿлерех асăннă пушар хăрушсăрлăх правилисене пăснă граждансен 4—5 пин тенкĕ; дол
Агрофирмăн ĕçĕпе паллашма кăмăллă

Агрофирмăн ĕçĕпе паллашма кăмăллă

Июлĕн 13-мĕшĕнче районти «Слава картофелю» агрофирма никĕсĕ çинче иртнĕ Çĕрулми кунне республикăран тата Раççейĕн тĕрлĕ регионĕсенчен килнĕ хăнасем, агрофирмăн шанăçлă ĕçтешĕсем, çавăн пекех районти «иккĕмĕш çăкăрпа» ĕçлекен хуçалăхсен ертÿçисем хутшăнчĕç. Вĕсем çĕрулми туса илес опытпа паллашрĕç, çав вăхăтрах, вăл çитĕнекен уйсене курса çаврăннăçем, унти тасалăхпа типтерлĕхе курса тĕлĕнчĕç. — Çанталăк парсан тепĕр икĕ эрнерен çĕнĕ çĕрулмине кăларма тытăнăпăр, — терĕ «Слава картофелю» агрофирмăн генеральнăй директорĕ Хасиятулла Идиатуллин пухăннисене вырăнти ĕç-хĕлпе паллаштарнă май. Сăмах май, вĕсем «иккĕмĕш çăкăра» 770 гектар çинче çитĕнтереççĕ. Иртнине аса илес пулсан, агрофирма пĕрремĕш утăмĕсене арендăна илнĕ 35 гектар лаптăк çинче 2001 çулта пуçланă. Паянхи кун хуçалăх «ÿссе çитĕнн
Ĕçлеме те, савăнма та пĕлеççĕ

Ĕçлеме те, савăнма та пĕлеççĕ

Пурнăç çулĕ кирек ăçта илсе çитерсен те кашниех хăйĕн пĕчĕк Тăван çĕршывне яланах асра тытать. Çĕр-аннемĕрĕн тĕрлĕ кĕтесĕнче тĕпленнĕ ентешсем хăйсем çуралса ÿснĕ, çарран чупса ÿснĕ тăрăхшăн, чăн та, тунсăхлаççĕ. Çавна май пĕлĕш-тăвана, тус-юлташа пĕрле пуçтарăнма, пĕр-пĕринпе курса калаçма йыхравлакан уява вĕсем чăтăмсăррăн кĕтеççĕ. Çĕнĕ Сĕнтĕрсен чи кĕтнĕ уявĕ — Питрав. Кăçал вĕсем Питрава тата Çĕнĕ Сĕнтĕр 90 çул тултарнине анлăн паллă турĕç. Çĕнĕ Сĕнтĕр — сип-симĕс йывăçсен ытамĕнче «тĕлĕрекен» ялсенчен пĕри. Кунтах, авă, çÿтă кÿлĕ ялтăртатать. Сарлака урамăн икĕ енĕпе те йăмрасем кашласа ÿсеççĕ. Часах, авă, инçетрен купăс сасси илтĕнчĕ. Ялта пурăнакансем, кунта çуралса ÿснĕ, анчах та хальхи вăхăтра урăх çĕрте тĕпленнисем, курма килнĕ хăнасем вăйă картине тăрса анаталла юрă шăрантарса
Уй-хирте

Уй-хирте

Июлĕн 17-мĕшĕ тĕлне колхозсемпе ял хуçалăх производство кооперативĕсен, фермер хуçалăхĕсен ĕçченĕсем нумай çул ÿсекен курăксене çулса пĕтернĕ. Аграрисем выльăх апачĕ хатĕрлес енĕпе тимлеççĕ. Асăннă кун тĕлне районта пурĕ 6936 тонна утă хатĕрленĕ. Ку вăл — палăртнин 65 проценчĕ. Утă янтăлас енĕпе «Урожай» колхоз /395 тонна/, «Труд» ЯХПК /390 тонна/, Атласкинăн фермер хуçалăхĕ /380 тонна/ аван ĕлкĕрнĕ. Сенаж чĕлхесĕр янаварсемшĕн витаминлă апат шутланать. Ăна районĕпе пурĕ 10787 тонна е 52 процент янтăланă. Ку енĕпе ăнăçлă ĕçлекен хуçалăхсен йышне «Асаново» ЯХПКна /1800 тонна/, «Урожай» колхоза /1550 тонна/ кĕртмелле. Хĕл хырăмне тутă тытма хатĕрленнипе пĕрлех районта кĕрхи культурăсем валли çĕр хатĕрлес ĕç те малаллах пырать. Хальлĕхе 1517 гектар çĕр хатĕр те. В.НИКИФОРОВ.  
Марафона тÿпе хывар!

Марафона тÿпе хывар!

Чăваш Республикинче «Ачалăх ячĕпе, ачалăхшăн» ыр кăмăллăх марафонĕ пырать. Унăн тĕллевĕ — ачалăха хÿтĕлесси, сусăр, тăлăх тата ашшĕ-амăшĕн хÿттисĕр юлнисене пулăшасси, ачалăхпа çыхăннă ырă кăмăллăх программисене пурнăçа кĕртме укçа-тенкĕ пухасси. Вăл пин-пин çынна пĕр чăмăра пуçтарать. Унăн пухмачĕ кунсерен пуянланать. Марафон хăйĕн пĕлтерĕшне çулсерен ÿстерет çеç мар, ырă ĕç тăвакансен йышĕ те çулленех ÿсет. Организацисемпе предприятисенче тăрăшакансем, влаç органĕсен ĕçченĕсем, пенсионерсем, шкулсемпе ача сачĕсем пурте ыр кăмăлăх пÿлмине тултарма тÿпе хываççĕ. Июлĕн 13-мĕшĕ тĕлне районта пурăнакансем 204011,30 тенкĕ укçа хывнă. Унăн пухмачĕ малашне кунсерен ÿссе пырассинче иккĕленÿ çук. Эсир, хисеплĕ вулакансем, хăвăрăн тÿпене хывма манман-и?  Тĕрĕссипе, пухмача кам мĕн чухлĕ укçа
Хулаш… е унти шырав ĕçĕсем

Хулаш… е унти шырав ĕçĕсем

Çĕнĕ Мăрат вăтам шкулĕнчи «Эткер» ушкăна çÿрекен ачасем иртнĕ кунсенче Елчĕк районĕнчи Аслă Таяпа ялĕнче пулса курнă. Вĕсем «Таяпа» хулашне — федераци пĕлтерĕшлĕ археологи палăкĕн вырăнне — тĕпченĕ. Чăваш патшалăх гуманитари институчĕн ăслăлăх сотрудникĕсем Наталья Березина, Евгений Михайлов, Николай Мясников ертсе пынипе студентсем, Елчĕк тата Комсомольски районĕсенчи шкул ачисем, истори учителĕсем, волонтерсем Ылтăн Урта тапхăрĕнче усă курнă япаласене чылай тупнă. — «Таяпа» хулашĕ пирки ăсчахсем чылайранпа пĕлеççĕ, çавна май кунта тĕрлĕрен шырав ĕçĕсем пĕрре мар ирттернĕ. Тĕслĕхрен, акă, 1985 çулах илер. Сăмах май, хулаш тепĕр енче, çырма урлă, 11—13-мĕш ĕмĕрсенче масар пулнă. Пире, çамрăк специалистсене, унта шырав ĕçĕсем ирттерме шанчĕç, — аса илет Аслă Таяпа вăтам шкулĕнче истори пр