Понедельник, Июль 6

Роза Лизакова: Пуян культурăна упраса малалла ĕçлемелле

Мартăн 25-мĕшĕнче театрсенче, музейсенче, библиотекăсенче, литература каçалăкĕнче, ялти клубсемпе кану çурчĕсенче тата ытти вырăнта вăй хуракансем Культура ĕçченĕсен кунне паллă турĕç. Чăваш Енре çак сферăра пурĕ 3393 çын вăй хурать. Тăван енĕн культура пурнăçĕ çинчен ЧР культура, национальноçсен ĕçĕсен тата архив ĕçĕн министрĕн тивĕçĕсене пурнăçлакан Роза Лизаковăпа тĕл пулса калаçрăмăр.
— Роза Михайловна, эсир культурăра вăтăр çул ытла ĕçлетĕр. Темиçе çул республика тулашĕнче вăй хума тивнĕ пулсан та ун пурнăçĕ самантлăха та ют пулман. Мĕн каланă пулăттăр республикăн культура отраслĕн паянхи лару-тăрăвĕ пирки?
— Манăн шухăшпа, пур енĕпе те йĕркеллĕ, тăнăçлă аталанса пырать. Чăваш халăхĕн культури пуян, ăна упраса малалла ăнтăлмалла. Коллективсем хăйсен пултарулăх вăйне çирĕплетсе, репертуар политикине тытса пыраççĕ.
— 2008—2012 çулсенче ЧР Культура министерствине ертсе пытăр. Кăçал çак «лава» çĕнĕрен туртма пуçларăр. Малтанхипе танлаштарсан хăш енĕпе пысăк улшăнусем пуррине асăрхарăр?
— Чи малтанах укçа ытларах уйăрма пуçланине палăртмалла. Çапла тума «Культура» наци проекчĕ пулăшать. Ку енĕпе республикăна федераци бюджетĕнчен укçа-тенкĕ сисĕнмеллех нумай килме пуçланă. Эпир хăй вăхă-тĕнче çак саманта питĕ кĕтнĕ.
— Культурăра та, ытти отрасльти пекех, наци проекчĕсем пĕрремĕш вырăнта тăраççĕ. 2020 çулта ку енĕпе мĕнле ĕçсем ирттерме палăртнă?
— Чăваш патшалăх филармонин реконструкцине тăсма кăçал 228,7 миллион тенкĕ уйăраççĕ, вĕсенчен 98,8 миллионне — федераци бюджетĕнчен. Асăннă çуртăн реноваци ĕçне çĕртме уйăхĕн 1-мĕшĕ тĕлне вĕçлемелле, унтан сцена, çутă, сасă хатĕрĕсене монтаж тума, музыка инструменчĕсем туянма пуçлăпăр. «Культура» наци проектне пурнăçа кĕртме 2020 çулта 366 миллион тенкĕ уйăрĕç, çав шутра 216,1 миллионĕ — федераци бюджетĕнчен. Регионти «Культура хутлăхĕ» проектпа килĕшÿллĕн республикăра культурăпа канăвăн виçĕ учрежденийĕ çĕкленĕ. Вĕсем Шупашкар районĕнчи Мăналта, Вăрнар районĕнчи Пăртасра, Канаш районĕнчи Хучелте пулĕç. Унсăр пуçне культура çурчĕсенчен пиллĕкĕшне тĕпрен юсĕç. Çавăнпа пĕрлех Шупашкар районĕнчи Кăшавăшри тата Муркаш районĕнчи Мăн Сĕнтĕрти библиотекăсене модернизацилĕç.
— Чăваш автономи облаçне йĕркеленĕренпе 100 çул çитет. Уяв программинчи мероприятисен пысăк пайĕ культурăпа çыхăннă. Вĕсем пирки тĕплĕнрех каласа кăтартсамăр.
— Асăннă уявпа çыхăннă 31 мероприятие пирĕн ирттермелле. Шел те, апрель уйăхĕн 3—12-мĕшĕсенче йĕркелеме палăртнă Пĕтĕм тĕнчери балет фестивальне, тĕнчере коронавирус чирĕ алхаснине шута илсе, юпа уйăхне куçарма йышăнтăмăр. Ку енĕпе лару-тăру йĕркеленсен çу уйăхĕн 21—27-мĕшĕсенче Шупашкар Пĕтĕм тĕнчери кинофестиваль хăнисене йышăнĕ. Çĕртме уйăхĕн пуçламăшĕнче Мускавра Чăваш культурин кунĕсем иртĕç. Хальхинче «Новая опера» театрта республикăн искусство ĕçченĕсен пысăк концерчĕ пулĕ, «Эрмитаж» садра курав йĕркелеме палăртнă. Çавăн пекех Пысăк театрăн пресс-центрĕнче Михаил Кондратьевпа Евгения Андрейко хатĕрлесе кăларнă «Максим Михайлов» монографин презентацине ирттересшĕн. Унсăр пуçне программăра Чăваш Енри тата Мускаври ĕçлĕ çынсен пĕрлехи «çавра сĕтелĕ», тĕлпулăвĕсем пур. Акатуй тĕп хулари йăхташсене çĕртме уйăхĕн 6-мĕшĕнче Измайлово паркĕнче юрă-кĕвĕ, вăйă-кулă тата тĕрлĕ ăмăрту лапамĕсене пуçтарĕ.
— Республика уявĕпе, наци проекчĕсемпе çыхăннисемсĕр пуçне кăçал тата мĕн пурнăçлама палăртнă?
— Хальчченхи ĕçсене — культура учрежденийĕсене юсассине, музыка инструменчĕсем, çутăпа сасă хатĕрĕсем туянассине — малалла туса пырăпăр. Çак ĕçсене пурнăçлама республика бюджетĕнчен 616,7 миллион тенкĕ уйăрнă. Çулталăк вĕçленнĕ тĕле 236 культура çуртне тата клуба юсамалла. Пирĕн çавăн пекех ялти культура ĕçченĕсен квалификацине ÿстерес тĕлĕшпе çине тăрса ĕçлемелле. Вĕсене республикăри, федераци шайĕнчи культура учрежденийĕсене пĕлÿ шайне пуянлатма ямалла. Муниципалитетăн культура учрежденийĕсене ертсе пыма лайăх специалистсене явăçтармалла.
— Роза Михайловна, пире çавăн пекех оптимизаци ыйтăвĕ те, ялсенчи культура ĕçченĕсем çур е тата унран та пĕчĕкрех ставкăпа ĕçлени, шухăшлаттарать.
— 2016 çултанпа паянхи кунччен культурăра ĕçлекенсен йышĕ 22,3 процент чухлĕ чакнă. Малашне те çаплах пулсан аркану пуçланĕ. Оптимизацие, манăн шухăшпа, район ертÿçисемпе пĕрле ĕçлесе чарса лартмаллах. Паян ял-салари специалистсен 45—50 проценчĕ тулли мар ставкăпа вăй хурать. Куллен тăватă сехет е пурĕ те икĕ сехет кăна /0,25 ставка/ ĕçлени культура учрежденийĕн шайне нихăçан та çÿле çĕклеме пултараймĕ, çавăнпа район пуçлăхĕсен çакăн пирки тĕплĕн шухăшламалла. Ял çыннисем культура пурнăçĕпе тачă çыхăну тытма тăрăшаççĕ, вырăнти артистсен концерчĕ-семпе спектаклĕсене çÿреççĕ, хăйсем те хутшăнаççĕ.
Надежда СМИРНОВА калаçнă.
/»Хыпар» хаçатран кĕскетсе пичетленĕ/.

 

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *

*

code