Четверг, Апрель 18

Культура

Александр Сугоров: «Ентешсем умĕнче эпĕ парăмра»

Александр Сугоров: «Ентешсем умĕнче эпĕ парăмра»

1964 çулта "Октябрь ялавĕ" хаçатра Хырхĕрри ял библиотеки лайăх ĕçлени çинчен заметка тухнăччĕ. Унăн авторĕ Александр Сугоров пулнă. Унтанпа нумай çул иртрĕ, халĕ Александр Сугоров Коми Республикинче пурăнать. Вăл паллă журналист тата писатель, 100 ытла кĕнеке кăларнă. Тăван ене килсен, кашнинчех вăл пирĕн пата редакцие кĕрсе тухмасăр каймасть. Кăçал хĕлле те вăл пирĕн тăрăхра пулчĕ. Эпир ăна 70 çулхи юбилейĕ ячĕпе саламларăмăр. — Александр Борисович, хăвăр çинчен, пултарулăх çулĕ çинчен кĕскен каласа парăр-ха? — Хам миçе çула çитнине ыйтсан, шкул вăхăтĕнчи пĕр пулăм темшĕн аса килет. Ун чухне 1959 çулччĕ, эпĕ — 4-мĕш класс ачи. Володя Петухов пирĕн "класс амăшне" Валентина Федоровна Малышевăна ыйту пачĕ: "Мĕншĕн хулара пурăнакансем ватăлсан пенси илеççĕ, колхозниксен вара, сăмахран, ман
«Урмай-Залида» фестиваль – туслăх уявĕ

«Урмай-Залида» фестиваль – туслăх уявĕ

Апрелĕн 4—6-мĕшĕсенче Урмаел ялĕнче тĕрĕк халăхĕсен культурипе пултарулăхĕн Пĕтĕм халăхсен "Урмай-Залида" VII-мĕш фестивалĕ иртрĕ. Çак фестиваль çичĕ çулта хăйĕн пĕлтерĕшне çухатман, пачах урăхла, вăл тата та ытларах пултарулăх коллективне, пĕччен юрлакансене хăйĕн патне илĕртет. Кăçалхи уява Пушкăртстанран, Туркменистанран, Узбекистанран, Мари Эл, Мордови, Саха /Якути/ республикисенчен, Тутарстанран, Чулхула облаçĕнчен тата Чăваш Енĕн тĕрлĕ кĕтесĕнчен пултарулăх коллективĕсем пуçтарăннă. "Урмай-Залида" фестивале чи лайăх халăх пултарулăх коллективĕсене тата уйрăм юрăçсене тупса палăртас, тĕрĕк тата ытти халăхсен халăх хореографине, инструменталлă кĕввисене анлă сарас, çĕршывăн тĕрлĕ субъекчĕсем хушшинчи çыхăнăва çирĕплетес тĕллевпе йĕркелеççĕ. Унăн пуçаруçи — Чăваш Республикинчи тутарс
Чун юрлать, чĕрере — çуркунне

Чун юрлать, чĕрере — çуркунне

Апрелĕн 3-мĕшĕнче Канаш хулинче аслă çулхисен "Чун юрлать" /"Поет душа"/ фестивалĕ 15-мĕш хут иртнĕ. Фестивале Раççейри Театр çулталăкне халалланă. Унăн пĕлтерĕшĕ вара çулран-çул ÿссе пырать. Унта Комсомольски, Канаш, Йĕпреç районĕсен пултаруллă çыннисем хутшăннă. Пирĕн районтан "Чун юрлать" фестивальте "Салам" ушкăн пулнă. Асăннă фестивальте вĕсем пĕрремĕш çул мар. Чăваш Республикин культура тава тивĕçлĕ ĕçченĕ, "Душа России" преми лауреачĕ Владимир Павлов, Комсомольски ял тăрăхĕн пуçлăхĕ Мария Илларионова тата "Кубняночка" халăх вокал ансамблĕн юрăçи Виктор Кокшин куракансене илемлĕ юрăсем парнеленĕ. «Салам» ушкăн "Алла купăс парăр-ха", "Янра, хут купăс" юрăсене шăрантарнă.
Сăввисенче ытарайми тĕнче сăнланнă

Сăввисенче ытарайми тĕнче сăнланнă

Çĕр çинче хĕвел пек çутă, ăшă кăмăллă çынсем пулаççĕ. Вĕсемпе калаçнăçем калаçас, вĕсен ăшшипе ăшăнас килет. Шăпах çавăн пек çынсенчен пĕри вăл — пирĕн районта кун çути курнă поэт, ÿнерçĕ, журналист Светлана Гордеева. Апрелĕн 3-мĕшĕнче вăл тĕп библиотекăра поэзи каçĕ ирттерчĕ, библиотекăн вулаканĕсене тата Комсомольски 1-мĕш вăтам шкулĕнче вĕренекенсене хăйĕн пултарулăх çулĕпе паллаштарчĕ. Чи малтанах библиотека ĕçченĕ Валентина Боровкова Светлана Гордееван биографине кĕскен каласа пачĕ. Вăл Комсомольскинче çуралнă, Гомель хулинче художество училищинче вĕреннĕ, унтан И.Яковлев ячĕллĕ ЧППУра "Вырăс чĕлхи тата литератури" специальноçпа пĕлÿ илнĕ. Художник-оформитель, корреспондент пулса ĕçленĕ, РФ Журналистсен союзĕн тата Писательсен союзĕн членĕ. Унăн сăввисемпе калавĕсем республикăра тухс
Пурнăçне пукане театрĕпе çыхăнтарнă

Пурнăçне пукане театрĕпе çыхăнтарнă

"Театр ăс панă пек нимĕнле хулăн кĕнеке те вĕрентме пултараймасть", — тенĕ Ф. Вольтер. Паянхи кун театр хăйĕн пĕлтерĕшне çухатман тесе çирĕплетсех калама пулать. Халăх спектакльсене юратсах çÿрет. Халĕ Театр çулталăкĕ пулнă май, сире, хисеплĕ вулакансем, пукане театрĕн артисткипе паллаштарасшăн. Антонина Геннадьевна Калитова /Чаржова/ 1962 çулта Йăлмахва ялĕнче çут тĕнчене килнĕ. Çăмăлах пулмарĕ манпа пĕр класра вĕреннĕ Тоньăн çамрăклăхĕ. Ашшĕ вăхăтсăр çĕре кĕчĕ, амăшĕ, Раиса Фадеевна, шкулти библиотекăра ырми-канми ĕçлесех икĕ ачана пурнăç çулĕ çине тăратма пултарчĕ. Вăл чылай çул хушши шкулти драмкружока ертсе пырса Йăлмахва клубĕн сцени çинче, таврари ялсенче нумай спектакль кăтартса халăха савăнтарнă. Амăшĕн ĕçне хисепе хурсах Тоня Йăлмахва шкулне пĕтерсен Шупашкарти Ф.П. Павлов ячĕ
Театра юратакансен фестивалĕ иртет

Театра юратакансен фестивалĕ иртет

Мартăн 27-мĕшĕнче РФ Президенчĕн Атăлçи федераллă округри полномочиллĕ представителĕ Игорь Комаров Чулхулари "Комедiя" театра çитсе курнă, спектакль пуçланиччен куракансемпе актерсене Театр кунĕ ячĕпе саламланă. Вăл РФ Президенчĕн Владимир Путинăн Указĕпе килĕшÿллĕн 2019 çул — Театр çулталăкĕ пулнине, федераллă округра халăха, уйрăмах çамрăксене, театрпа интереслентерес тесе чылай ĕç тунине палăртнă. Атăлçи федераллă округра шкулсен тата студентсен коллективĕсен "Театрлă Атăлçи" фестивалĕ иртет. Малтан унăн регионсенчи тапхăрĕ пулать, кайран вара вĕсенче мала тухакансем округ шайĕнче хăйсен ăсталăхне кăтартса "Чи лайăх спектакль", "Чи лайăх режиссер ĕçĕ", "Чи лайăх актер", "Чи лайăх актриса" номинацисенче тупăшĕç. Финала тухакансен постановкисене телекурав тата Интернет урлă курма пулĕ.
Презентаци иртрĕ

Презентаци иртрĕ

Иртнĕ юнкун Нĕркеçри культура çуртне халăх йышлăн пухăнчĕ. Кунта çак ялта çуралса ÿснĕ Валентина Кириллован /Смирнован/ "Сас пачĕ чĕрĕ чун" кĕнекине сÿтсе явма пухăннă. Сăмах май каласан, ку Валентина Алексеевна кăларнă виççĕмĕш кĕнеке пулчĕ. Пирвайхисем "Савăнăç куççулĕ", "Сиплев утравĕ" ятлăччĕ. Вĕсем Елчĕк редакцийĕнче пичетленсе тухнă. "Сас пачĕ чĕрĕ чун" кĕнекене вара Шупашкарти "Çĕнĕ вăхăт" типографире çапнă. Кĕнекере 33 калав. Ачасене пĕчĕкрен ачаш ÿстерни, тивĕçлĕ воспитани паманни кайран вĕсене тÿрĕ çултан пăрать, хĕрсене мăшăрсăр ача çураттарать, çамрăксем чи çывăх çыннисене — ашшĕпе амăшне хисеплемеççĕ, тĕрлĕ усал ĕç тăваççĕ. Произведенисем хальхи вăхăтри чи çивĕч ыйтусене хускатаççĕ — ашшĕ-амăшĕсемпе ачисем, çемьери çыхăнусем, сиенлĕ йăласем... Кашни калавĕ çăмăллăн вуланать.
Куравпа паллашăр

Куравпа паллашăр

"Çĕр тата çынсем" халăх музейĕ Хырай Ĕнел культура çуртĕнче Чăваш Республикин тава тивĕçлĕ культура ĕçченĕн Василий Васильевăн картинисен куравне йĕркеленĕ. Ăна района туса хунăранпа 80 çул çитнине халалланă. Çак курава районта иртнĕ плэнерсем вăхăтĕнче ÿкернĕ 20 ытла ĕçе тăратнă. Вĕсем хушшинче Александровка ял поселенийĕн территорийĕнче тата Хырай Ĕнел ялĕнче ÿкернĕ ĕçсем пысăк вырăн йышăнаççĕ. Курав май уйăхĕн вĕçĕччен пырать. Пурне те культура çуртне çитсе ĕçсемпе паллашма йыхравлатпăр. А. ПОЛЯКОВА.  
Кĕнеке тусĕсем уявра савăнчĕç

Кĕнеке тусĕсем уявра савăнчĕç

Мартăн 28-мĕшĕнче Комсомольски райповĕн Суту-илÿ çуртне ачасем хăйсен ашшĕ-амăшĕсемпе, аслашшĕ-асламăшĕсемпе йышлăн пуçтарăнчĕç. Суту-илÿ çурчĕн ĕçченĕсем Пĕтĕм тĕнчери ача-пăча кĕнекин кунне халалласа ачасем валли чăн-чăн уяв йĕркеленĕ. Ачасем патне хăнана мультфильмри юратнă сăнарсем килсе çитрĕç. Вĕсем ачасене тĕрлĕ вăйă выляттарчĕç, ташлаттарчĕç, вĕсемпе пĕрле зарядка турĕç, тупмалли юмахсен тупсăмĕсене шырарĕç, кĕтмен парнесемпе савăнтарчĕç. Çавăн пекех чăваш, вырăс, тутар халăх тумĕллĕ хĕрсем кĕнеке мĕн тери пĕлтерĕшлĕ пулни çинчен чăвашла, вырăсла, тутарла каласа пачĕç, ачасене кĕнекепе туслашма сунчĕç. Ачасем хăйсен юратнă литература сăнарĕсене ÿкерсе килме те ÿркенмен. Вĕсем пурте грамотăсене, юмахри "çамрăклатакан" панулмисене тата парнесене тивĕçрĕç. Район администрацийĕнче в
«Алли ылтăн, чунĕ çамрăк»

«Алли ылтăн, чунĕ çамрăк»

Пурнăç илемне чун-чĕрипе туякан çын кăна кун-çул уттипе çирĕппĕн, пархатарлăн малалла талпăнать. Ахальтен мар вырăссен паллă çыравçи çапла каланă: «Ĕмĕр пĕрре кăна, çавăнпа ăна пĕлсе, йĕркеллĕ пурăнса ирттермелле. Кайран-кайран вăхăта тĕллевсĕр, усăсăр ирттертĕм тесе ÿкĕнмелле ан пултăрччĕ». Сăмахăм хăй çулĕнчен чылай çамрăк курăнакан, ăшшăн пăхакан чакăр куçлă, лăпкă та уçă саслă хĕрарăм — Елена Ильинична Синицына пирки пырать. Пĕтĕм тĕнчери хĕрарăмсен уявĕ тĕлне «Çĕр тата çынсем» халăх музейĕнче «Чĕрепе чун киленĕçĕ» ятпа Елена Ильиничнан алă ĕçĕсен куравне уçрăмăр. Е.И.Синицына, хĕр чухнехи хушамачĕ Спиридонова, Янкасси ялĕнче нумай ачаллă хресчен çемйинче çуралса ÿснĕ. Унăн ашшĕпе амăшĕ Илья Спиридоновичпа Мария Павловна çичĕ ача çуратса ура çине тăратнă. Лена çемьере виççĕмĕш ача п